Portekiz’de konut sorunuyla çatışan protestolar, Avrupa genelindeki gündemi etkiliyor

Ülkenin bazı bölgelerinde güçlü etkili olan birkaç adıyla); ünlü fırtına, okulları kapattı; kendi gibi yürüyüş yapmak isteyenleri engelledi, ancak Lizbon’un Rossio Meydanı’nda barınma hakkı için mücadele eden eylemcilerin son geceyi bu çadırlarda geçirmesine kalkmadı. İnsanca yaşam hakkı üzerine direnen “Lizbon Kampı” (Acampada de Lisboa) hareketi, fırtına nedeniyle nihayet geçici barikatları kaldırma kararı verdi; fakat farklı etkinlik ve düzenlenen protesto süreç devam ediyor. Web Zirvesi paralel olarak “Kamp Zirvesi” düzenleniyor; bu sembolik simgesi de kamu alanı oluyor. Tepkiler şu zıtlığa yükleniyor: Lizbon aynı zamanda saray gibi seyahat merkezleri olarak tanıtılırken ayrıca özellikle genç neslinin gelirleri kirasını karşılamıyor.

Barınma temel bir hak mı, değil mi?

Temel ihtiyaçlar suyuna erişim, sağlık ve eğitim hizmetleri aslında toplumsal temel insan hakları mıdır? Peki, insanlık onuruna uygun yaşanabilecek bir evin ücretini karşılayabilecek gelire sahip olmak toplumsal hak değil? Lizbon’da aylarca süregelen kültürel eylemi, bu soruyu Avrupa’nın merkezinde yeniden gündeme taşıdı. Söz konusu sadece bir barınma krizi değil; barınmanın öncelikli bir|en) hakkı sayılmasını sağlamak için verilen kapsamlı savaş.

Avrupa’da barınma krizine karşı ortak tepki

Protestolar; Komşu ülkelerde düzenlenen benzer eylemler ile bir arada, Fransa ve Almanya’da hükümetlerin mali politikalarına gösterilen karşılıklar da artıyor. Yükselen barınma maliyetleri tüm Avrupa’da bir öfke yaratıyor. 10 Ekim’de özellikle başlayan konut hakları protestoları Lizbon’a yayılırken; Rossio Meydanı’nda ve Porto'daki Praça D. João I’de barınma alanları kuruldu. Protestocular, kiracıların tahliyesini kolaylaştıran yasa çekilmesini talep ediyor. Yeni kira fiyatları yasası, sağ hükümetin krizi daha derinleştirecek. Genç nüfus özellikle çok etkilendi ve 2015’ten beri ev fiyatları ülke geneli oranıyla yüz altmış dokuz artmış durumda. Portekiz’in başka şehirleri yüzde 180 ve Lizbon ise yüz seksen altı. Portekiz Bankası’na göre ülke geniş alanda üç yüz bin eksikliği mevcut. 2011’de ülkenin mali çatısı döneminde yardım sağlayan Avrupa Komisyonu, Avrupa Merkez Bankası ve IMF; devlet bütçeye kısıtlama uyguladı. Yani nedeniyle gelişmeler öncelikle piyasa bırakıldı. Yüksek turist akışının kira fiyatları artmasında büyük payı olduğu. Ancak sağ iktidar politikası protestoları baskı ve müdahale güç kullanarak sertçe karşılık. 25 Ekim’de güvenlik kuvvetleri çadır alanlarını kaldırdı; baskınlar ve yaralanmalar yaşandı. 1 Kasım’da yeni operasyon gerçekleşti. Bu şiarı oldukça çarpıcı: “Kirayı yapamıyor musun? Çadırını getir”. Konut bulamayan insanlar, barınma krizini kınama etmek için meydanlarda geçici barınak döşediler; devlet düzenli bu çadırlardan kaldırıyor. Protestocular çadırları sökse de toplumsal direniş devam edecek çünkü polis müdahalesi konut krizini halletmeyecek.